ทำไมเรารู้ว่าต้องออม แต่เงินไม่เคยเหลือสักที?

เงินทุกก้อนอยู่ในที่เดียวกัน ผลสำรวจของ ธปท. ปี 2567 พบว่าคนไทย 96.1% มีบัญชีเงินฝาก แต่มีบัญชีที่ตั้งใจไว้เก็บออมโดยเฉพาะเพียง 56.1% และกลุ่มที่แยกบัญชีใช้จ่ายออกจากบัญชีออม บริหารเงินได้ดีกว่ากลุ่มที่ไม่แยก เมื่อเงินใช้กับเงินเก็บอยู่ก้อนเดียวกัน เงินเก็บก็คือเงินที่ยังไม่ได้ใช้

สมองให้น้ำหนักกับวันนี้มากกว่า นักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมเรียกว่า present bias ความสุขจากการซื้อได้ทันที ชนะความสบายใจจากเงินที่จะเก็บไว้ในอนาคตเกือบทุกครั้ง เหมือนที่เราเลื่อนงานเพราะสมองอยากหนีความไม่สบายใจตอนนี้

ผลของการออมมาช้า แต่ของที่อยากได้มาเร็ว ธปท. ชี้ว่าการช็อปออนไลน์ โซเชียลมีเดีย และบริการซื้อก่อนจ่ายทีหลัง ทำให้การใช้จ่ายง่ายขึ้นและเร็วขึ้น ส่วนเงินฝากแบบเดิมให้ดอกเบี้ยต่ำและเห็นผลช้า เลยไม่ค่อยมีแรงจูงใจให้เก็บ

เรามักออมเฉพาะ “ส่วนที่เหลือ” วางแผนว่าสิ้นเดือนเหลือเท่าไหร่ค่อยเก็บ แต่ส่วนที่เหลือมักเท่ากับศูนย์ เพราะค่าใช้จ่ายมักขยายตามเงินที่มี